​'PFAS zit tegenwoordig overal.' Wie het nieuws een beetje volgt, weet dat dat geen loze uitspraak is. Van eieren tot drinkwater: de chemische stoffen duiken overal op. Ook in de industrie, en dus ook in het rubber waarmee GMT Benelux trillingen dempt en isoleert.

Omdat PFAS nauwelijks afbreekt in het milieu en zich ophoopt in het lichaam, is het gebruik ervan in nieuwe producten inmiddels aan banden gelegd. Voor veel bedrijven is dat iets om zo lang mogelijk voor zich uit te schuiven. GMT Benelux doet het tegenovergestelde en kiest bewust een andere invalshoek: wat kan er wél?

Rubber dat stilhoudt wat in beweging wil komen

Roy Tervooren, directeur bij GMT Benelux, legt uit wat het bedrijf doet met een voorbeeld dat meteen duidelijk maakt waar het om gaat. "Stel je hebt een wasmachine in de kelder. Die mag draaien en centrifugeren, maar je wilt er geen last van hebben in je slaapkamer. Dat is in essentie wat wij doen: trillingen en geluid isoleren.”

“Aan de andere kant van het spectrum zitten toepassingen die een stuk preciezer zijn. Denk aan machines in de high-tech industrie die tijdens precisiebewerkingen volledig stil moeten staan. Dan heb je rubber nodig dat trillingsenergie volledig absorbeert. Zoals een balletje dat je laat vallen en meteen stil ligt, in plaats van terug te stuiteren.”

Waarom PFAS in beeld komt

Frank Witt, teamleider engineering, legt uit. “Voor dit soort toepassingen moet rubber niet alleen goed dempen, maar ook schoon blijven. Dus geen deeltjes de lucht in schieten. Dat laatste noemen we uitgassing. Juist het basismateriaal dat je nodig hebt om dat voor elkaar te krijgen, bevat vaak PFAS.”

Tegelijkertijd wordt datzelfde PFAS op Europees niveau uitgefaseerd. Dat maakt de puzzel complex: het materiaal moet blijven doen wat het nu doet, maar zonder een belangrijke bouwsteen.

“Die combinatie van hoog dempen, schoon blijven en stabiel zijn op de lange termijn, is met alternatieven gewoon lastig,” zegt Frank. “Dat is precies de uitdaging waar GMT Benelux nu voor staat.”

Van groothandel naar specialist

Dat GMT Benelux deze uitdaging oppakt, komt niet uit de lucht vallen. Het bedrijf heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van technische groothandel naar inhoudelijk specialist. “Twintig jaar geleden was GMT Benelux vooral een technische groothandel: producten inkopen, producten verkopen. Dat is fundamenteel veranderd,” zegt Roy. "Als jij belt met de vraag of we een specifiek artikelnummer kunnen leveren, vragen we altijd waar je het voor wilt gebruiken als we de toepassing niet weten.”

De productie en materiaalontwikkeling liggen bij GMT in Duitsland. GMT Benelux is juist specialist op het gebied van trillingen in de toepassingen: meedenken met klanten, problemen analyseren en die vertalen naar een werkende oplossing. Frank: “Daardoor kunnen we onze klanten optimaal adviseren en schakelen we vanuit de klantvraag rechtstreeks met de R&D- en productieafdelingen in Duitsland."

Vooruitkijken is geen keuze meer

De PFAS-transitie staat niet op zichzelf. Volgens Roy verandert er op meerdere fronten tegelijk iets in de industrie.

“Tegenwoordig moet een product repareerbaar zijn. We krijgen vragen over hergebruik, over recyclen, over het terugwinnen van grondstoffen. Dat speelde vijf jaar geleden veel minder.”

Waar duurzaamheid vaak een containerbegrip blijft, probeert GMT het concreet te maken. “Je kunt het blijven benoemen als iets groots en abstracts,” zegt Roy. “Maar uiteindelijk moet je gewoon kijken: wat kunnen we vandaag al anders doen?”

Die houding zie je ook terug in de samenwerking met klanten. “We delen kennis en zoeken samen naar oplossingen via workshops, bedrijfsbezoeken en gezamenlijke projecten. Dat werkt twee kanten op. Waar klanten meer leren over rubber, groeit onze kennis van de toepassingen in de praktijk.”

Halverwege PFAS-vrij is al een grote stap

Frank beschrijft hoe het zoeken naar een PFAS-vrij alternatief in de praktijk werkt. “We weten welke ingrediënten niet meer mogen, dus die laten we weg. Maar dan begint het pas. Je moet opnieuw opbouwen, testen, meten, documenteren. Elke keer weer. Dat kost gewoon tijd.”

Toch zijn er al concrete resultaten. Voor het isoleren van trillingen zijn inmiddels werkende PFAS-vrije oplossingen beschikbaar die toepasbaar zijn in zeer schone ruimtes: cleanrooms. Voor schone PFAS-vrije oplossingen die ook nog eens sterk dempen – technisch de moeilijkste kant, omdat juist daar alle drie de eisen samenkomen – wordt nog volop gezocht naar de juiste combinatie.

Geen eindpunt, maar een richting

Roy vergelijkt het met een eerdere transitie die veel mensen van dichtbij hebben meegemaakt. "Denk aan loodvrije benzine of loodvrije verf. In het begin zeiden mensen ook dat het niet kon, dat de kwaliteit achteruit ging. En inderdaad: de eerste auto's met loodvrije rode verf moesten soms worden overgespoten. Maar uiteindelijk werd het gewoon de standaard."

Voor GMT Benelux is dat precies de reden om voorop te blijven lopen. “Je wilt niet dat die standaard van buitenaf wordt opgelegd. En nee, we zijn er nog niet, maar stilzitten is geen optie,” zegt Frank.

Roy vult aan: "Je kunt blijven wachten op de perfecte oplossing. Of je begint met wat er al kan."